به گزارش سراج24 ، پس از پایان جنگ جهانی اول که به سرنگونی حکومت عثمانی منجر شد، دستیابی به تکنولوژیهای نوین حنگی، کشورهای اروپایی و غربی را وارد رقابتی علمی برای دستیابی به سلاحهای نوین کرد. در این بین کشور آلمان فاصله بسیار زیادی با ساری کشورها در تسلیحات نوین جنگی داشت. این کشور حتی تلاش می کرد تا با استفاده از اتم، سلاح اتمی بسازد اما اینشتاین دانشمند یهودی آلمانی به روزولت رئیسجمهور وقت امریکا نامه نوشت و او را در جریان تحقیقات اتمی آلمان قرار داد. دیری نپائید که آمریکا دست به کار شد و خیلی زودتر از آلمان، اولین بمب اتم را ساخت و در سال 1324 در جنگ دوم جهانی علیه ژاپن به کار برد.
پس از آمریکا سایر کشورها همچون انگلیس، شوروی، فرانسه و آلمان نیز به سمت هستهای شدن پیش رفتند و رقابت شدیدی در این زمینه بین کشورها درگرفت. در این شرایط آمریکا باز هم یک گام از سایر کشورها پیشی گرفت و در 29 آذر 1330 در یک پایگاه آزمایشگاهی از رآکتور هستهای برای تولید انرژی الکتریکی (در حدود 100 کیلووات) استفاده کرد. از آن پس دیگر رقابت تنها بر سر بمب اتم نبود و ساخت نیروگاه هستهای نیز در این چارچوب قرار گرفت.
در کنار کشورهای توسعه یافته، ایران نیز در این دوران نیمنگاهی به فناوری هستهای و تولید برق از آن داشت. میل دستیابی به فناوری هستهای در تهران از سالهای پیش از 1335 شمسی آغاز شد و با قرارداد مشارکت هستهای با آمریکا برای خرید یک مرکز تحقیقات هستهای در دانشگاه تهران و همچنین توافقنامه خرید دو دستگاه راکتور آب فشرده (.P.W.R) با توان 1200 مگاوات با شرکت آلمانی «کرافت ورک یونیون» برای استفاده در نیروگاه بوشهر به اوج خود رسید.
این شرکت تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، عملکرد نسبتاً مطلوبی در ساخت نیروگاه داشت اما پس از انقلاب، بهبهانههای مختلف از انجام تعهدات خود سر باز زد و در نهایت از تکمیل نیروگاه بوشهر خودداری ورزید.
در همین دوران بهجهت عدم وجود متخصص ایرانی برای تکمیل این نیروگاه، پس از وقفهای نسبتاً طولانی، کار به مهندسان روسی واگذار شد. این کشور نیز سالها تکمیل این پروژه را منوط به آینده کرد و هزینه تکمیل نیروگاه را برای کشور بالا برد. در نهایت پس از سالها انتظار و خلف وعده در اول مهرماه سال گذشته نیروگاه بوشهر بهصورت موقت تحویل متخصصان ایرانی شد.
بررسی تاریخی سیر تکاملی نیروگاه بوشهر، حکایت تلخی از وابستگی در علوم هستهای است که دل هر خوانندهای را به درد میآورد. بازخوانی این پروسه، چراغ راهی برای آینده کشورمان است.
در این پرونده از منابعی همچون کتب «نیم قرن پرونده هستهای ایران» تدوین مرحوم مهران قاسمی، «امنیت ملی و دیپلماسی ایرانی» حسن روحانی، «اوج دفاع»، «دفاع و سیاست»، «بهسوی سرنوشت»، «پس از بحران» (خاطرات هاشمی رفسنجانی)، آرشیو روزنامه جمهوری و آرشیو خبرگزاریها استفاده شده است.
بخش اول این روزنگار را از اینجا و بخش دوم را از اینجا ببینید.
در ادامه سلسله گزارشهای تاریخنگاری نیروگاه بوشهر، روند ساخت این نیروگاه در سال 1369-1372 آمده است.
خرداد 1369
آرژانتین بار دیگر اعلام میکند که حاضر به همکاری در تکمیل نیروگاه بوشهر است. آنان اما هیچ اقدام عملی نمیکنند.
2 خرداد 1369
رضا امراللهی رئیس سازمان انرژی اتمی از هاشمی رفسنجانی میخواهد برای نیروگاه بوشهر بودجه اضافى تخصیص یابد. او میگوید: اسپانیا آماده همکارى در تکمیل نیروگاه بوشهر است.
تیر 1369
کرافت ورک یونیون آلمان غربی ادعا میکند که هیچ تمایلی برای تکمیل راکتورهای بوشهر ندارد. بر همین اساس و با کنار گذاشتن این شرکت، آلمان غربی در راستای کارشکنیهای خود، محوله ارسالی از سوی اسپانیا به ایران را هم توقیف میکند.
15 شهریور 1369
رضا امرللهی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران میگوید برنامه هستهای ایران به دلیل محدودیتهای انتقال فناوری و تجهیزات به کشور- اعمال شده از سوی غرب- دچار لطماتی شده است.
1 مهر 1369
رضا امراللهی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران خبر از احتمال مشارکت ایران با اتحاد جماهیر شوروی در ساخت نیروگاه هستهای دیگر میدهد.
مهر 1369
خلیل موسوی نماینده ایران در آژانس احتمال مشارکت شوروی در ساخت نیروگاه بوشهر را تائید نمیکند.
17 مهر 1369
در جلسه شوراى انرژى اتمى قرار شد نیروگاه اتمى بوشهر، به شرط حصول اطمینان از سوى پیمانکار، مبنى بر تکمیل و بهرهبردارى، فعال شود.
27 مهر 1369
هاشمی رفسنجانی در دیدار مدیران آژانس انرژی اتمی، از عزم ایران برای تکمیل نیروگاه اتمی بوشهر می گوید.
سال1369- 1370
دانشگاه شریف خواستار خرید 45 سیلندر گاز فلور از شعبه بریتانیایی شرکت ایرپیروکاتسن شده است. این گاز در تولید هگزافلوراید اورانیوم کاربرد دارد. دولت بریتانیا در حالی مانع انجام معامله میشود که بخش کمی از محموله به دانشگاه شریف منتقل شده است و بخش اعظم آن توسط بریتانیا توقیف میشود.
آذر 1370
دولت ایران شکایتی چند میلیارد دلاری علیه دولت آلمان غربی تنظیم کرده است. دولت آلمان در طی سالیان متمادی عملا مانع از آن شده است که شرکت زیمنس و یا شرکت اقماری آن عملیات تکمیل بوشهر را از سر بگیرد و یا تجهیزاتی که ایران از مدتها قبل هزینه آن را پرداخته است، به ایران وارد کند.
70-71
ایران و روسیه دو قرارداد همکاری در عرصههای ساخت نیروگاههای هستهای منعقد میکنند. ایرانی ها خواهان ساخت نیروگاه در شمال ایران هستند ولی موقعیت جغرافیایی و زلزلهخیز بودن محیط مانع آن میشود. بنابراین توافق میشود که روسیه عهدهدار تکمیل پروژه بوشهر باشد.
بهمن 70
در مذاکرات رسمی میان ایران و آلمان، دولت آلمان بار دیگر تاکید میکند که مجوز صدور و انتقال قطعات و تجهیزات هستهای را به تهران نخواهد داد.
18 بهمن 1370
رئیسجمهوری آرژانتین تحت فشارهای آمریکا انتقال تجهیزات با کارکرد دوگانه به ایران را متوقف میکند و مجوز انتقال تجهیزات به مبلغ 18 میلیون دلار به ایران را لغو کرد. او علت این امر را فقدان معیارهای لازم برای انتقال محموله ذکر کرده است.
اسفند 70
ایران میگوید حاضر است توافقنامهای را که به موجب آن هر نوع تلاش برای دستیابی به تسلیحات هستهای ممنوع میشود، امضا کند.
7 اسفند 1370
رضا امراللهی در جلسه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به صراحت از عزم تهران برای تکمیل نیروگاه بوشهر میگوید.
فروردین 1371
آرژانتین قراردادهای مشارکت در پروژههای هستهای ایران را معلق میکند.
اردبیهشت 1371
یک دیپلمات ایرانی میگوید که تهران میتواند از هر مکانی که بخواهد راکتورهای مورد نیاز خود را برای تامین برق، تامین کند.
9 مرداد 1371
دولت آلمان بار دیگر به صراحت میگوید حاضر نیست مجوز صادرات قطعات مربوط به نیروگاه هستهای بوشهر را بدهد.
12 مرداد 1371
شرکت زیمنس آلمان به تهران اطلاع میدهد که قرارداد احداث نیروگاه بوشهر به صورت نامحدود (دائمی) لغو شده است.
28 مرداد 1371
فاینشنال تایمز مینویسد که ایران شرکت آلمانی زیمنس را تهدید کرده که در صورت عدم مشارکت در پروژه بوشهر، باید خود را برای حضور در دادگاه آماده کند.
2 شهریور 1371
رضا امراللهی رئیس سازمان انرژی اتمی، تهران و مسکو قراردادی پانزده ساله برای مشارکت در عرصههای مختلف هستهای منعقد کردهاند.
شهریور 1371
نوکلئونیکس ویک در گزارشی مینویسد: روسیه، دولت آلمان و شرکت زیمنس را تحت فشار قرار داده است تا در احداث نیروگاه اتمی بوشهر با ایران همکاری کند. آلمان در برابر این درخواست مقاومت کرده و از انتقال قطعات راکتورهای ایرانی به این کشور خودداری می کند.
شهریور 1371
محمدصادق آیتاللهی نماینده دائم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید: ایران حاضر است در مورد دو راکتوری که قرار است توسط روسها ساخته شود، پادمانهای اضافی را نیز پذیرفته و هم زمان اعلام میکند که تهران هیچ مخالفتی با بازگرداندن سوخت هستهای در راکتورها به روسیه ندارد.
1 مهر 1371
رضا امراللهی در کنفرانس خبری در مقر آژانس در وین، توافق منعقد شده میان ایران وروسیه به مدت 15 سال را اعلام میکند. این قرار داد در 2 شهریور منعقد شده.
19 مرداد 1372
سفیر روسیه در ایران میگوید این کشور تکمیل نیروگاههای بوشهر را بر عهده خواهد گرفت.
سال 71 تمام مباحث پیرامون تسلیحات هسته ای!!! کشورمان بوده است.
مهر 1372
زیمنس اتهاماتی را که در روزهای اخیر در مورد تلاشش برای واداشتن شرکت اقماری خود در چک برای تکمیل راکتور بوشهر منتشر شده، تکذیب کرده است. اما منابع اطلاعاتی میگویند که زیمنس، خواهان آن است که به هر نحو ممکن، خود عملیات تکمیل بوشهر را پیگیری کند.
مهر 1372
مقامات ایرانی میگویند که در امر خرید راکتورهای V.V.E.R روسی برای نصب در نیروگاه بوشهر پیشرفت چندانی حاصل نشده است.
23 مهر
وال استریت ژورنال در گزارشی مینویسد که شرکت زیمنس خواهان آن است که به صورتی غیرمستقیم به ایران در تکمیل نیروگاه بوشهر کمک کند. در این گزارش همچنین ادعا شده که علی فلاحیان وزیر اطلاعات در مونیخ دیداری محرمانه با نماینده زیمنس داشته است و زیمنس حاضر شده که میلههای سوخت را در اختیار ایران قرار هد.
24 مهر 1372
شرکت زیمنس در بیانیهای اتهامات وارد شده از سوی والاستریت را رد کرده و نوشته میلههای سوختی مورد ادعای نشریه آمریکایی که قرار است از راکتور گریفسوالد چک به تهران منتقل شود، عملا در راکتور بوشهر قابل کاربرد نیستند.
آذر 1372
آلمان بار دیگر از تکمیل نیروگاه بوشهر خودداری میکند. منابع آگاه در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه علت امتناع آلمان را فشارهای آمریکا و عدم تمایل آلمان به پذیرش اتهام مشارکت در برنامه هستهای- نظامی ایران میخوانند.
28 آذر 1372
سرگئی ترتیاکوف سفیر روسیه در ایران میگوید روسیه قطعا در ساخت نیروگاه هستهای در ایران حضور خواهد داشت. برخی منابع غربی یکی از مشکلات را منابع مالی میدانند که ایران میگوید روسیه همزمان با پیشرفت کار به صورت مرحلهای، هزینههای انجام شده را پرداخت خواهد کرد اما روسها بنابر مشکلات مالی خواهان دریافت هزینهها پیش از آغاز عملیات هستند.
23 دی 1372
دو مقام ایرانی از بن دیدار میکنند. یکی از این مقامات محمدجواد لاریجانی است. او نقطه ضعف و مانع اصلی روابط دو کشور را سرباز زدن دولت آلمان از تکمیل نیروگاه بوشهر دانسته است
انتهای پیام
